Przeglądaj wg Autor "Ziarko, Janusz"
Teraz wyświetlane 1 - 20 z 65
Wyników na stronę
Opcje sortowania
Pozycja Administracja, zarządzanie i handel zagraniczny w warunkach integracji. Materiały konferencyjne - Zarządzanie bezpieczeństwem(Oficyna Wydawnicza AFM, 2002) Ambroży, Tadeusz; Bielicki, Piotr P.; Bálint, Ján; Вlaško, František; Dráviczki, Sándor; Dorobek, Stanisław; Grega, Miroslav; Novák, Rudolf; Goclon, Mariusz G.; Hakenszinidt, Michał; Hofreiter, Ladislav; Jašek, Roman; Mikuláštik, Milan; Chernel, Andras; Janeček, Vladimír; Євтух, М.Б.; Korzeniowski, Emil; Korzeniowski, Leszek; Kwiasowski, Zbigniew; Mazur, Sławomir; Kosowski, Bogdan; Lisiecki, Marek; Majsterek, Stanisław; Mikuš, Pavel; Murdza, Mirosław; Ostojski, Jan; Olejnik, František; Szabo, Stanislav; Oberuč, Jaroslav; Cigánik, Lubomir; Забута, Тамара; Пелех, Юрій; Piocha, Stanisław; Podkowa, Wiesław; Reitšpis, Josef; Petráš, Josef; Szydłowski, Bogdan; Szeliga, Krzysztof; Tomaszewski, Janusz; Tyrała, Paweł; Uhrin, Samuel; Ziarko, JanuszZe wstępu: "Bezpieczeństwo jest w coraz wyższej cenie. Zajmują się nim naukowcy oraz praktycy z różnych dziedzin. W najszerszym wymiarze pojęcie „bezpieczeństwo” sprowadzić można do słów: stan niezagrożenia, spokoju, pewności. Takie ogólne ujęcie problematyki bezpieczeństwa sprawia, że różne podmioty podchodzą wybiórczo do tych bardzo ważnych zarówno dla pojedynczych ludzi, jak i społeczeństwa zagadnień. Inaczej postrzegają i interpretują bezpieczeństwo politycy, prawnicy, ekonomiści, wojskowi, policjanci, lekarze, pedagodzy, a inaczej zwyczajni ludzie. W ich ujęciu bezpieczeństwo to: 1) stan świadomości człowieka, w którym czuje się on wolny od jakichkolwiek zagrożeń, pociągający za sobą poczucie spokoju i komfortu; 2) niczym niezakłócone współistnienie człowieka z innymi ludźmi i środowiskiem przyrodniczym; 3) stan bez lęku i niepokoju o siebie i innych, pewność jutra; 4) brak zagrożenia utraty zdrowia, mienia i życia, komfort psychiczny umożliwiający realizację życiowych marzeń i celów; 5) sytuacja, w której człowiekowi nic nie zagraża, a w nagłych i nieprzewidzianych sytuacjach może liczyć na pomoc i wsparcie innych."(...)Pozycja Bezpieczeństwo Teoria i Praktyka nr 1-2, 2008(Oficyna Wydawnicza AFM, 2008) Ziarko, Janusz; Piątek, Jarosław; Pilżys, Jan; Romanko, Mirosław; Buzalka, Ján; Gibas-Krzak, Danuta; Danielewska, Joanna; Djordjević, Momčilo; Milenković-Kerković, Tamara; Stepanovych Demianchuk, Anatoly; Lyash, Andriy; Kraj, Kazimierz; von Wedel, Joachim; Gawron, Iwona; Trzcińska, Honorata; Szot, Wiesław; Żebrowski, Andrzej; Kozaczyński, Waldemar; Nyc, Małgorzata; Wyszczelski, Lech; Widacki, Jan; Krzak, Andrzej; Molo, Beata; Podgórzańska, Renata; Budzowski, KlemensPozycja Bezpieczeństwo Teoria i Praktyka nr 3-4, 2008(Oficyna Wydawnicza AFM, 2008) Ziarko, Janusz; Aleksandrowicz, Tomasz R.; Aksamitowski, Andrzej; Elekes, Edit; Ciechanowski, Grzegorz; Kraj, Kazimierz; Skawińska, Mirosława; Wróblewski, Mirosław; Jakubowska, Margareta; Modzelewski, Łukasz; Ciechanowski, Grzegorz; Krawczuk, Piotr; Sęk, Andrzej; Śnitko, Robert; Żebrowski, Andrzej; Szot, Wiesław; Kwiatkowski, Adam; Gibas-Krzak, Danuta; Płachciak, Grzegorz; Krzak, Andrzej; Molo, Beata; Gibas-Krzak, Danuta; Kraj, Kazimierz; Budzowski, Artur; Skorecki, Michał; Budzowski, KlemensPozycja Bezpieczeństwo Teoria i Praktyka nr 3-4, 2010(Oficyna Wydawnicza AFM, 2010) Molo, Beata; Młynarski, Tomasz; Cyganik, Magdalena; Danielewicz, Krzysztof; Zalewska-Śmigasiewicz, Ewa; Suchojad, Monika; Biernat-Guzdkiewicz, Aneta; Banszel, Michał; Brańka, Robert; Gaura, Natalia; Ibek, Anna; Konieczny, Jerzy; Księska, Gabriela; Kuziorowicz, Olga; Latos, Agata; Matyjasik, Ewelina; Wargowski, Olgierd; Widacki, Michał; Sęk, Andrzej; Tokarski, Henryk; Ziarko, Janusz; Czermińska, Małgorzata; Aksamitowski, Andrzej; Skałuba, Piotr; Ożóg, Justyna; Furier, Andrzej; Kraj, Kazimierz; Czarniawski, Adam; Budzowski, KlemensPozycja Bezpieczeństwo. Teoria i Praktyka 2018, nr 4 (XXXIII) : Kultura Bezpieczeństwa - Uwarunkowania Społeczne i Organizacyjne(Oficyna Wydawnicza AFM, 2018) Chodyński, Andrzej; Fatuła, Dariusz; Mirski, Andrzej; Marjański, Andrzej; du Vall, Marta; Majorek, Marta; Ziarko, Janusz; Wilk-Woś, Zofia; Bakonyi, Jadwiga; Urbańczyk, Piotr; Gach, DanielZ wprowadzenia: "Kultura jest rozpatrywana jako ogół wytworów ludzi, zarówno materialnych jak i niematerialnych (duchowych i symbolicznych). Bardziej szczegółowy opis tych wytworów, wraz z prezentacją podstawowych działów kultury, jakimi są tzw. kategorie kultury, zawarto m.in. w publikacji Małgorzaty Gruchoły, gdzie opisano cechy socjologicznego podejścia do kultury i podkreślono znaczenie kultury narodowej. Pojęcie kultury ma bogate podstawy teoretyczne. Jest rozpatrywane przez przedstawicieli wielu nauk. Przegląd ujęć i koncepcji filozoficznych, przykładowo, prowadzi do określenia dziesięciu działów odnoszących się do definicji kultury, mianowicie: – rozumienie kultury w ujęciu historycznym, z podkreśleniem jej temporalności; – hermeneutyczne koncepcje kultury oparte na systemie znaczeń i symboli, z traktowaniem kultury jako interpretacji; podstawa kultury symbolicznej; – ujęcie genetyczne jako ewolucyjne przedłużenie natury i naturalistyczna koncepcja bytu; rozpatrując przenikanie się uwarunkowań kulturowych i genetycznych, w socjologii operuje się pojęciem socjobiologii, której elementem jest memetyka – mem stanowi przekaz kulturowy; – jako sfera realizacja duchowości człowieka; – traktowanie kultury w aspekcie ludzkiej kreatywności i spontaniczności w odniesieniu do twórczości; – jako system uwarunkowań i determinacji (w tym problematyka uwarunkowań społecznych, instytucji i wzorów postępowania, praw i tradycji); – jako płaszczyzna interakcji miedzy ludźmi – komunikacja; – jako system zamknięty; – jako system uniwersalny (w tym przenikalność kulturowa); kwestie zamknięcia, otwarcia, ale i tożsamości kulturowej można odnosić do dwoistości strukturalizmu, zakładającego rozpatrywanie kultury na poziomach zewnętrznym (co się wiąże z różnorodnością kulturową odnośnie instytucji, wzorów i zachowań) i wewnętrznym (jedność kultury oparta na wspólnotowości); kultura stanowi matrycę, ukrytą umysłową strukturę, której uzewnętrznienie służy realizacji podstawowych potrzeb ludzkich; – rozumienie w kontekście stałości, niezmienności, ale także zmian i nieustannej ewolucji, w tym kreatywności kulturowej."(...)Pozycja Bezpieczeństwo. Teoria i Praktyka 2019, nr 4 (XXXVII) : Podnoszenie poziomu bezpieczeństwa. Metody i narzędzia(Oficyna Wydawnicza AFM, 2019) Ziarko, Janusz; Chodyński, Andrzej; Marjański, Andrzej; Ropęga, Jarosław; Świerczyńska, Jowita; Zawadzka, Sylwia; Majchrowska, Elżbieta; Laszczak, Mirosław; Komsta, PiotrZ wprowadzenia: "Nauki o bezpieczeństwie oraz nauki o zarządzaniu i jakości jako dyscypliny naukowe wchodzą w skład dziedziny nauk społecznych. Obiektem i przedmiotem badań w naukach społecznych jest rzeczywistość społeczna, na którą składają się: zbiorowości i zbiory społeczne, instytucje społeczne, a także procesy oraz zjawiska społeczne. Występuje przy tym heterogeniczność obiektu badań, co wymaga stosowania różnorodnych narzędzi badawczych, metod i technik – często pochodzących z innych dyscyplin naukowych, spoza dziedziny nauk społecznych. Jednym z celów badań dotyczących bezpieczeństwa może być podniesienie jego poziomu, także z wykorzystaniem dorobku nauk o zarządzaniu. Należy brać pod uwagę zróżnicowane rozumienie pojęcia „bezpieczeństwo” i fakt, że termin ten jest obecnie dyskutowany."(...)Pozycja Bezpieczeństwo. Teoria i Praktyka 2020, nr 4 (XLI) : Bezpieczeństwo w zarządzaniu publicznym(Oficyna Wydawnicza AFM, 2020) Chodyński, Andrzej; Wilk-Woś, Zofia; Ropęga, Jarosław; Ziarko, Janusz; Sienkiewicz-Małyjurek, Katarzyna; Kowalczyk, Jan; Marciniak, Dominika; Szmitkowski, Paweł; Bałamut, Anna; Świerczyńska, Jowita; du Vall, Marta; Majorek, Marta; Leśniewski, Zbigniew; Sienko, Natalia; Zysiak-Christ, Beata; Humeniuk, Paweł; Kopczewski, Marian; Sawczyszyn, AleksandraZ wprowadzenia: "W literaturze przedmiotu dyskutowane są związki między bezpieczeństwem publicznym a bezpieczeństwem wewnętrznym. Rozpatrywane są różne warianty, w których: 1) bezpieczeństwo wewnętrzne i bezpieczeństwo publiczne są traktowane jako odrębne, równorzędne kategorie; 2) bezpieczeństwo publiczne stanowi jedną z subkategorii w ramach bezpieczeństwa wewnętrznego lub 3) wyodrębnia się bezpieczeństwo wewnętrzne jako jedną z kategorii bezpieczeństwa narodowego, bez wymieniania bezpieczeństwa publicznego jako odrębnej kategorii."(...)Pozycja Bezpieczeństwo. Teoria i Praktyka 2021, nr 4 (XLV): Zarządzanie bezpieczeństwem lokalnym – uwarunkowania egzo- i endogeniczne(Oficyna Wydawnicza AFM, 2021) Chodyński, Andrzej; Ziarko, Janusz; Huszlak, Wojciech; Koczan, Marcin; Bałamut, Anna; Kałuża, Paweł; Sadowińska-Kałuża, Milena; Świerczyńska, Jowita; Głogowska, Patrycja; Leśniewski, Michał Adam; Lasota, Jacek; Kwieciński, Mirosław; Komsta, Piotr; Prorok, MagdalenaZ wprowadzenia: "Problemy bezpieczeństwa można rozpatrywać w kontekście rozwoju lokalnego i regionalnego, obejmującego sfery: gospodarczą, przestrzenną, kulturową, społeczną, ekologiczną i bezpieczeństwa. Na bezpieczeństwo lokalne wpływ mają uwarunkowania: geograficzne, ekonomiczne, społeczne, kulturowe oraz polityczne. Podkreśla się, że na efektywność działań w zakresie bezpieczeństwa publicznego wpływa współpraca samorządów lokalnych z organizacjami pozarządowymi i sektorem prywatnym, uwzględniająca obszar obywatelski. Istotną rolę odgrywają współpraca, współdziałanie i koordynacja działań na poziomie lokalnym. Wskazuje się na bliskoznaczność pojęć „koordynacja” i „współdziałanie”, które dotyczą harmonizacji (uzgadniania) działań. W przypadku koordynacji występuje nadrzędność lub uprawnienia władcze organu koordynującego wobec podmiotów, których działania podlegają koordynowaniu. Z kolei współdziałanie wiąże się z równorzędnością partnerów (podmiotów). Równocześnie nauki o zarządzaniu przyjmują, że koordynacja stanowi uporządkowane współdziałanie prowadzące do harmonizacji działań dla realizacji określonych celów. Oznacza to synchronizację działań cząstkowych w czasie i przestrzeni."(...)Pozycja Bezpieczeństwo. Teoria i Praktyka 2022, nr 2 (XLVII) Security management mechanisms in the face of contemporary threats(Oficyna Wydawnicza AFM, 2022) Chodyński, Andrzej; Sienkiewicz-Małyjurek, Katarzyna; Waśniewski, Krzysztof; Bałamut, Anna; Ziarko, Janusz; Giszterowicz, Agnieszka; Leśniewski, Michał Adam; du Vall, Marta; Majorek, Marta; Jabłoński, Marek; Krüger, Dirk-Ulrich; Kazimierski, Andrzej; Kwieciński, MirosławIntroduction: "The level of security of an organisation depends on a variety of factors, including the ability to identify risks and the implementation of security management, including governance mechanisms. The following criteria are considered in the typology of security threats: 1) objective – this includes political, military, and economic, as well as social and environmental security; 2) sources of threats – described as natural, technical, systemic, demographic, ideological, economic, educational, psychological, cultural, and other; 3) environmental – different environments are taken into account: natural, social, political, economic, scientific, and technological; 4) coverage – from global, through continental and regional, to local; and 5) scale of the threats – from the global level, through the international and state levels, to the administrative unit level."(...)Pozycja Bezpieczeństwo. Teoria i Praktyka 2024, nr 1 (LIV) Zarządzanie kryzysowe wobec zagrożeń ekologicznych – rola organizacji komercyjnych i niekomercyjnych(Oficyna Wydawnicza AFM, 2024) Chodyński, Andrzej; Ziarko, Janusz; Sienkiewicz-Małyjurek, Katarzyna; Bałamut, Anna; du Vall, Marta; Majorek, Marta; Damasiewicz, Agnieszka; Jabłoński, AdamZ wprowadzenia: "Zarządzanie kryzysowe odnoszone do działań organów administracji publicznej opiera się w aspekcie praktycznym na Ustawie o zarządzaniu kryzysowym. Pojęcie zarządzania kryzysowego można odnosić także do podmiotów gospodarczych. W niniejszym numerze „Bezpieczeństwa. Teorii i Praktyki” (BTiP) zaprezentowano opracowania łączące oba te podejścia, w szczególności wobec zagrożeń ekologicznych. Ustawa o zarządzaniu kryzysowym odnosi się do infrastruktury krytycznej, obejmującej m.in. systemy oraz wchodzące w ich skład powiązane ze sobą funkcjonalnie obiekty."(...)Pozycja Bezpieczeństwo. Teoria i Praktyka 2024, nr 3 (LVI) Wpływ społeczny działań informacyjnych i edukacyjnych na rzecz bezpieczeństwa – analiza doświadczeń(Oficyna Wydawnicza AFM Uniwersytetu Andrzeja Frycza Modrzewskiego w Krakowie, 2024) Janik, Krzysztof; Skowroński, Andrzej; Ziarko, Janusz; Tworkowski, Bogdan; Treśka, Radosław; Gut, Jerzy; Dobrzańska, Małgorzata; Liber, Janusz; Herman, Marceli; Gorzelańczyk, Piotr; Drzewiecki, Janusz; Wojtycza, JanuszWprowadzenie: "Nauki o bezpieczeństwie są stosunkowo młodą dyscypliną badawczą, choć refleksja nad bezpieczeństwem towarzyszyła ludzkości od początku jej dziejów. Zwracał na to uwagę Arystoteles, twierdząc, że pierwsze ludzkie wspólnoty były przede wszystkim wspólnotami bezpieczeństwa, które zostały zinstytucjonalizowane w postaci państwa."(...)Pozycja Bezpieczeństwo. Teoria i Praktyka 2024, nr 4 (LVII) Uwarunkowania zarządzania bezpieczeństwem oraz technologiami czystej energii(Oficyna Wydawnicza AFM Uniwersytetu Andrzeja Frycza Modrzewskiego w Krakowie, 2024) Chodyński, Andrzej; Fatuła, Dariusz; Bałamut, Anna; Waśniewski, Krzysztof; Kochanowicz, Małgorzata; Huszlak, Wojciech; Rosa, Kacper; Majorek, Marta; du Vall, Marta; Łusiakowski, Krzysztof; Ziarko, Janusz; Woźniak-Zapór, Marta; Radin, Michael; Chugaievska, Svitlana; Moroz, Yuliia; Leśniewski, Michał Adam; Komsta, Piotr; Łojek, Paweł; Asorey, Luis Guerrero; Lazo, OxanaZ wprowadzenia: "Niniejszy numer „Bezpieczeństwa” poświęcony jest przede wszystkim problematyce zarządzania w obszarze wykorzystania czystych technologii w gospodarce. Odnosi się do bezpieczeństwa ekologiczno-energetycznego państwa w powiązaniu ze strategiami poszczególnych podmiotów gospodarczych. Problematyka wiąże się z realizacją działań na rzecz tego bezpieczeństwa wynikających z polityki klimatycznej Unii Europejskiej i Polski. Jej realizacja oznacza, że stosowane technologie nie powinny stanowić zagrożenia dla środowiska naturalnego. Szczególna uwaga zwrócona jest na konieczność ograniczenia emisji gazów cieplarnianych, głównie dwutlenku węgla. Drogą do obniżenia emisji jest odchodzenie od wykorzystywania paliw kopalnych. W ramach poszukiwania alternatywnych źródeł lub nośników energii wskazuje się na możliwości stosowania wodoru oraz reaktorów jądrowych w gospodarce."(...)Pozycja Bezpieczeństwo. Teoria i Praktyka 2025, nr 1 (LVIII) Akceptacja społeczna (legitymizacja) działań w zarządzaniu bezpieczeństwem(Oficyna Wydawnicza AFM Uniwersytetu Andrzeja Frycza Modrzewskiego w Krakowie, 2025) Chodyński, Andrzej; Fatuła, Dariusz; Marciniak, Dominika; Grigaliūnienė, Simona; Diego-Marcos Arruti, Olatz; Patience Ihimbazwe Ndanguza, Alain; Kocur, Michał; Łusiakowski, Krzysztof; Leśniewski, Michał Adam; Jaremczuk, Kazimierz; Lesiak, Magdalena; Kapera, Izabela; Węgrzyn, Kinga; Ziarko, Janusz; Pazderska, Agnieszka; Buluy, Oleksii; Plotnikova, Mariia; Sadova, Uliana; Hrynkevych, Olha; Sorochak, Oleg; Dobroier, Nataliia; Kravets, Iryna; Maidanik, IrynaZ wprowadzenia: "Narastanie zagrożeń o charakterze międzynarodowym – zarówno militarnych, jak i pozamilitarnych (pandemie, zagrożenia łańcuchów dostaw, kryzys klimatyczny związany z emisją gazów cieplarnianych, dostęp do czystych i dojrzałych technologii, skutki anomalii pogodowych czy migracje) – wiąże się z koniecznością działań na poziomie krajowym i lokalnym. Dotyczy to także wysiłków podmiotów gospodarczych na rzecz zwiększenia ich rezyliencji (odporności), przy zapewnieniu akceptacji społecznej dla podejmowanych działań. Aspekty te odnoszą się również do zachowań społeczności lokalnych wobec występujących zagrożeń."(...)Pozycja Bezpieczeństwo. Teoria i Praktyka 2025, nr 2 (LIX) Znaczenie odporności dla bezpieczeństwa jednostek i społeczności(Oficyna Wydawnicza AFM Uniwersytetu Andrzeja Frycza Modrzewskiego w Krakowie, 2025) Ziarko, Janusz; Mazur, Zofia; Sitarski, Michał; Grzesiak, Krystyna; Leśniak, Małgorzata; Piwowarczyk, Katarzyna; Zinkiewicz, Beata; Herman, Marceli; Sitarski, Michał; Ostrowska, Monika; Mazur, Sławomir; Kupiński, Jerzy; Keplin, Jarosław; Gut, Jerzy; Budziaszek, Wiktoria; Urban, MariuszWprowadzenie: "Współczesne społeczności bardzo często doświadczają niezwykle intensywnych klęsk żywiołowych – katastrof zagrażających zdrowiu i życiu ludzi, ich mieniu, środowisku przyrodniczemu i infrastrukturze gospodarczej. Sytuacje katastrofalne związane są ze zjawiskami naturalnymi (powodzie, lawiny, burze, ekstremalnie niskie i wysokie temperatury, susze, pożary lasów, epidemie chorób zakaźnych, aktywności wulkaniczne, trzęsienia ziemi), a także powodowane są przez człowieka – w tym zniszczenia będące wynikiem konfliktów i wojen, ataków terrorystycznych czy różnego rodzaju awarii przemysłowych. Chociaż zagrożenia są nieuniknione, a całkowite wyeliminowanie ryzyka jest niemożliwe, niezwykle ważne jest umożliwienie społecznościom uodpornienia się na skutki zagrożeń naturalnych i powodowanych przez ludzi. Odporność społeczna, czyli trwała zdolność społeczności do przetr wania i odbudowy po skutkach katastrof, staje się kluczowa dla zapewnienia społecznościom bezpieczeństwa w sytuacjach kryzysowych. Polega ona na przewidywaniu, planowaniu i ograniczaniu ryzyka związanego z katastrofami w celu skutecznej ochrony osób, społeczności i krajów, ich źródeł utrzymania, zdrowia, dziedzictwa kulturowego, aktywów społeczno-gospodarczych i ekosystemów . Odporność jest z natury dynamiczna i opiera się na heraklitejskiej koncepcji „wszystko się zmienia, nic nie jest niezmienne”. Jej dynamizm obejmuje złożoność, niepewność, zmianę, kryzys jako normalne, a nie wyjątkowe warunki. Dlatego analiza odporności społecznej ukierunkowana jest na zrozumienie mechanizmów, dzięki którym społeczność może dostosować się nie tylko do wyzwań, z którymi ma do czynienia bezpośrednio, ale także do tych nieoczekiwanych i nieznanych. Odporność sprawia, że społeczności stają się przygotowane, że są chronione przed zagrożeniami kryzysowymi o negatywnych dla nich konsekwencjach oraz że są zdolne do reagowania na nie i szybkiego odzyskiwania sił po ich ustąpieniu. Obecnie wśród teoretyków i praktyków zarządzania kryzysowego panuje zgoda co do tego, że odporność społeczności ujmować można jako składającą się z trzech wymiarów : 1) zdolności radzenia sobie poprzez pokonywanie wszelkiego rodzaju przeciwności losu; 2) zdolności adaptacyjnej, jako zdolności do uczenia się na podstawie przeszłych doświadczeń i dostosowywania się do przyszłych wyzwań; 3) zdolności transformacyjnej, jako zdolności do reorganizacji instytucji, które wspierają indywidualny dobrobyt i zrównoważoną odporność społeczną w obliczu przyszłych kryzysów. Ale odporność uznawana jest także za koncepcję niejasną, niewyjaśniającą relacji między trzema wymiarami odporności społecznej. Nadal nie wiemy, w jakich warunkach wymiary odporności społecznej mogą się wzajemnie wzmacniać, a w jakich jedna zdolność może podważać inną, a także nie wiemy, na czym dokładnie polega proces budowania odporności. Odporność pozostaje ciągle pojęciem amorficznym, rozumianym i stosowanym w różny sposób przez różne grupy badaczy i praktyków. Brakuje nam dokładnej wiedzy na temat czynników determinujących odporność społeczności, nie wiemy, jak można czy należy te czynniki zmienić, ale także brak nam wiedzy na temat „dźwigni” działań, które umożliwiłyby społecznościom szybki rozwój zdolności odpornościowych. Odporność społeczna wymaga ujęcia w spójne ramy analityczne, opierające się na wiedzy naukowej i doświadczeniach praktycznych, które zaoferują właściwą perspektywę – adekwatną do dzisiejszych wyzwań związanych intensyfikacją zagrożeń i zmian, przed którymi stają społeczeństwa . Przegląd literatury pozwala zidentyfikować wiele czynników korelujących z możliwościami osiągania odporności przez lokalną społeczność. Rozpatrywane są one – bądź mogą być – w różnych kontekstach, np. w odniesieniu do rodzaju zagrożenia czy specyficznych cech charakteryzujących społeczność. Wskazuje się, że odporność społeczna jest głównie kształtowana przez instytucje oraz społeczne relacje i sieci, które umożliwiają ludziom dostęp do zasobów, uczenie się na podstawie doświadczeń, a także opracowywanie i testowanie konstruktywnych sposobów radzenia sobie ze wspólnymi zagrożeniami. Mówi się także o rozwijaniu dostępu do kapitałów pozwalających nie tylko na radzenie sobie z niekorzystnymi warunkami i dostosowywanie się do nich (zdolność reaktywna), ale także na poszukiwanie i tworzenie opcji postępowania (zdolność proaktywna) i w ten sposób rozwijania zwiększonej kompetencji (czyli pozytywnych zdolności) w radzeniu sobie z zagrożeniami. Zaznaczyć też należy, że omawiane w literaturze zagadnienia związane np. z czynnikami korelującymi z możliwościami osiągania odporności przez lokalną społeczność, ze zmniejszeniem podatności społeczności na katastrofalne zagrożenia czy prowadzeniem działań zapobiegawczych ukierunkowanych na minimalizowanie negatywnych skutków katastrofy, są prezentowane dość ogólnie, za mało szczegółowo, co obniża przydatność tej wiedzy i możliwość jej praktycznego zastosowania. Odporność społeczności jest stosunkowo nowym terminem w odniesieniu do społecznego bezpieczeństwa. Obejmuje on i rozwija wiele tradycyjnych tematów związanych ze społeczną gotowością na wypadek sytuacji kryzysowych. Akcentuje się, że społeczności bardziej efektywnie przygotowują się, reagują i odzyskują siły po katastrofach, gdy są aktywnymi partnerami w procesach decyzyjnych i w działaniach zaradczych. Podkreśla się też, że społeczność potrafi łagodzić skutki katastrof, gdy stale rozwija swoje zdolności odpornościowe w następujących obszarach: 1) angażowania się, poprzez swoich przedstawicieli, w planowanie wydarzeń związanych z poprawą bezpieczeństwa i osobistym przygotowaniem do sytuacji kryzysowych, 2) rozwijania sieci i relacji społecznych i aktywnego w nich uczestnictwa, 3) promowania przedsięwzięć związanych z poprawą przygotowania społeczności do sprawnego uczestniczenia w reagowaniu kryzysowym, 4) dążenia do uwzględniania w planach i programach zarządzania kryzysowego sił i środków, które wspierają funkcjonalne potrzeby osób z grup ryzyka, 5) tworzenia planów skutecznego reagowania na potrzeby życiowe członków społeczności po katastrofie, 6) uczestniczenia w tworzeniu planów odbudowy mienia jednostkowego i społecznego, które należy uruchamiać natychmiast po katastrofie. Widzimy, że wzmacnianie odporności powinno opierać się na rzetelnej wiedzy, umiejętnościach i dobrych praktykach z zakresu uczestnictwa publicznego, zarządzania kryzysowego i ograniczania ryzyka katastrof. Wymaga też kompetencyjnego rozwoju społeczności, który : 1) uwzględnia międzyludzkie różnice związane z wiekiem, płcią, sprawnością psychofizyczną, pochodzeniem kulturowym i językowym, statusem społeczno-ekonomicznym bądź jakimkolwiek innym aspektem różnorodności, a także 2) implikuje podejścia włączające i angażujące różne grupy osób, społeczności i organizacji, wykorzystując ich mocne strony i uwzględniając słabości. Wzmacnianie odporności wymaga więc społecznego zaangażowania, gdyż odporności na katastrof y nie można rozwijać bez udziału społeczności ani w jej imieniu. Niezbędna jest aktywność osób, grup, organizacji – niezależnie od tego, czy związane są one z rządem, administracją samorządową, organizacjami pozarządowymi czy sektorem prywatnym. Społeczne zaangażowanie łączy wszystkich interesariuszy w dziele przygotowania i realizacji programów mających na celu zmniejszanie ryzyka katastrof oraz wspieranie odporności. Świadomość znaczenia odporności społeczności dla jej bezpieczeństwa staje się coraz bardziej powszechna, ale zrozumienie, jak przygotowywać i wykorzystywać różnorodne programy i zasoby do budowania odporności, stanowi poważne wyzwanie. Niezbędna staje się strategia – wyznaczająca kierunki działań i sposoby postępowania uwzględniające społeczną i terytorialną specyfikę – którą społeczności mogłyby sukcesywnie wdrażać z zamiarem wzmocnienia swojej odporności na katastrof y. Faktem jest, że społeczności wdrażają wiele różnych przedsięwzięć z zamiarem wzmocnienia swojej odporności, ale w tych działaniach trudno jest dostrzec społecznie aprobowaną myśl przewodnią. Wiązać to można z metodycznymi niedostatkami, które sprawiają, że zarówno podmioty rządowe i pozarządowe, jak i społeczności mają minimalne możliwości dzielenia się doświadczeniami z działań na rzecz budowania i/ lub wzmacniania swojej odporności na katastrof y czy omawiania, w jaki sposób angażować i integrować interesariuszy do wspólnych działań. Stąd lokalnym władzom, społecznościom i ich partnerom trudno jest syntetyzować informacje związane z własnymi doświadczeniami. Jeszcze trudniej jest im integrować te informacje z informacjami czerpanymi z zasobów literatury po to, by rozjaśniać problemy lokalnego bezpieczeństwa, co stanowiłoby podstawę lokalnego planowania kryzysowego. Z po-wyższego widać ogrom potrzeb w zakresie wiedzy wyjaśniającej uwarunkowania odporności lokalnej społeczności, którą lokalne władze i społeczności mogłaby wykorzystywać w planowaniu i realizacji przedsięwzięć włączających społeczności do działań służących poprawie bezpieczeństwa – poprzez czynienie tych społeczności bardziej odpornymi. Tematyka artykułów zebranych w niniejszym numerze „Bezpieczeństwa. Teorii i Praktyki” dotyczy uwarunkowań odporności społecznej na zagrożenia kryzysowe. Przyjęcie odporności jako podstawowego podejścia do przeciwdziałania klęskom żywiołowym oznacza określenie uwarunkowań i obszarów działań, w których różne zakresy naszej pracy mogą się wzajemnie uzupełniać i wzmacniać. W numerze prezentowane są wyniki dociekań badawczych autorów nad odpornością na naturalne klęski żywiołowe i katastrofy spowodowane przez człowieka, które stanowić mogą punkt wyjścia do dalszych partnerskich dyskusji i prac badawczych. Autorzy rozpatrują odporność w odniesieniu do zdolności przetrwania trudnej sytuacji i/lub szybkiego wyjścia z niej, a także wyprzedzania ryzyka i stawiania czoła wyzwaniom, zanim się pojawią. Patrzą też na odporność jako na zdolność systemu, społeczności lub społeczeństwa narażonego na zagrożenia do przeciwstawiania się, absorbowania, przystosowywania się, adaptowania, przekształcania i odzyskiwania sił po ustąpieniu zagrożenia w odpowiednim czasie i w sposób efektywny, w tym poprzez zachowanie i przywrócenie podstawowych struktur i funkcji systemu. Autorzy z jednej strony prezentują teoretyczne i metodologiczne ujęcia oceny odporności państwa i społeczeństwa na zagrożenia kryzysowe, a z drugiej – praktyczne podejścia i narzędzia budowania odpornych społeczności. Uwaga autorów koncentruje się też na zdolności adaptacyjnej, którą traktują jako kluczową, bo odporność to nie tylko zdolność przetrwania kryzysowego zagrożenia, ale przede wszystkim adaptacyjna zdolność do radzenia sobie z nim. Z tej perspektywy analizują też przygotowanie jednostek i społeczności do właściwego reagowania na zagrożenia związane z dezinformacją i wskazują na znaczenie przeciwdziałania dezinformacji w budowaniu odporności państwa i jego instytucji na zagrożenia hybrydowe. Podkreślają wagę edukacji międzykulturowej i przygotowania strzeleckiego młodzieży w aspekcie budowania odporności społecznej. Ważnym elementem rozważań jest odporność jednostkowa i sposoby działania sprzyjające jej wzmacnianiu."(...)Pozycja Bezpieczeństwo. Teoria i Praktyka nr 1, 2013(Oficyna Wydawnicza AFM, 2013) Huczek, Marian; Szymiczek, Radosław; Ziarko, Janusz; Skowroński, Andrzej; Piziak-Rapacz, Anna; Trubas, Michał; Kręcikij, Janusz; Kraj, Kazimierz; Wybranowski, Dariusz; Budzowski, KlemensPozycja Bezpieczeństwo. Teoria i Praktyka nr 2 (XIX), 2015(Oficyna Wydawnicza AFM, 2015) Raczyński, Rafał; Jędrzejewski, Wojciech; Romańczuk, Michał; Wolska-Liśkiewicz, Ewa; Lelito, Ryszard; Kargol, Anna; Borkowski, Robert; Ziarko, Janusz; Cziomer, Erhard; Budzowski, KlemensPozycja Bezpieczeństwo. Teoria i Praktyka nr 3, 2013(Oficyna Wydawnicza AFM, 2013) Parlicki, Mariusz; Ziarko, Janusz; Szczepankiewicz-Rudzka, Ewa; Krzysztof, Jarosław; Woroń, Jarosław; Skowroński, Andrzej; Stęplewski, Bogumił; Elekes, Edit; Kordas, Jerzy; Fałowski, Janusz; Piziak-Rapacz, Anna; Molo, Beata; Budzowski, KlemensPozycja Bezpieczeństwo. Teoria i Praktyka nr 4 (XXIX), 2017 (Bezpieczeństwo w zarządzaniu mediami)(Oficyna Wydawnicza AFM, 2017) du Vall, Marta; Chodyński, Andrzej; Bałamut, Anna; Ziarko, Janusz; Majorek, Marta; Woźniak-Zapór, Marta; Baran, Dariusz; Kalaman, Marek R.; Kalaman, Maciej A.; Láczay, Magdolna; Kwieciński, Mirosław; Chodyński, AndrzejPozycja Bezpieczeństwo. Teoria i Praktyka nr 4 (XXV), 2016(Oficyna Wydawnicza AFM, 2016) Chodyński, Andrzej; Ziarko, Janusz; Bałamut, Anna; Huszlak, Wojciech; Woźniak-Zapór, Marta; Kalaman, Marek R.; Pecio, Mariusz; Orłowska, Małgorzata; Uhma, Piotr; Kwieciński, Mirosław; Kapera, Izabela; Waniek, Danuta; Chodyński, Andrzej; Budzowski, KlemensPozycja Bezpieczeństwo: wymiar współczesny i perspektywy badań(Oficyna Wydawnicza AFM, 2010) Sienkiewicz, Piotr; Świeboda, Halina; Żebrowski, Andrzej; Mazur, Sławomir; Szot, Wiesław; Ziarko, Janusz; Kołodziński, Edward; Hofreiter, Ladislav; Chodyński, Andrzej; Wróbel, Jerzy; Kwieciński, Mirosław; Idzikowski, Wojciech; Zubrzycki, Waldemar; Kwiatkiewicz, Piotr; Kwieciński, MirosławPrezentowane wydawnictwo stanowi efekt obrad międzynarodowej konferencji naukowej zorganizowanej w dniach 12–13 października 2008 roku przez Katedrę Zarządzania Informacją, działającą w ramach Wydziału Ekonomii i Zarządzania, oraz, jak już wspomniano, przez Międzynarodowe Stowarzyszenie „Edukacja dla Obronności i Bezpieczeństwa”. Ambicją organizatorów konferencji było włączenie w tok dyskusji licznych przedstawicieli organów administracji państwa i samorządu, praktyki gospodarczej, nauki, mediów oraz studentów, zarówno z kraju, jak i z zagranicy.