Przeglądaj wg Słowo kluczowe "Koncepcje dualistyczne"

Teraz wyświetlane 1 - 1 z 1
  • Miniatura
    Pozycja
    Rachunkowość. Nowe horyzonty i pogranicza teorii
    (Oficyna Wydawnicza AFM Uniwersytetu Andrzeja Frycza Modrzewskiego w Krakowie, 2026) Dobija, Mieczysław; Giszterowicz, Agnieszka; Oliwkiewicz, Barbara; Renkas, Jurij; Iryna, Renkas
    Wstęp: "Truizmem jest stwierdzenie, że rachunkowość i ekonomia mają ze sobą wiele wspólnego. Warto jednak zdać sobie sprawę z tego, co je od siebie odróżnia. Rachunkowość może rozwinąć się do systemu pomiaru PKB, ponieważ jej zbiory ewidencyjne zawierają do tego odpowiednie informacje. Na etapie tworzenia systemu pomiaru PKB rozważano tę opcję. Efektem tego jest tzw. kosztowa metoda pomiaru. Można sobie więc tylko wyobrazić, jakie zmiany mogłyby nastąpić w mechanizmach sterowania procesami ekonomicznymi na szczeblu państwowym, gdyby rachunkowość pełniła w tym zakresie bardziej bezpośrednią rolę. Inną ważną kwestią jest to, że rachunkowość towarzyszy rozwojowi cywilizacji od jej zarania i mimo upływu lat nadal spełnia tę samą rolę. Warto w tym miejscu wskazać przykład – fabrykę włókienniczą w mieście-państwie Ur z III tysiąclecia p.n.e. i jej precyzyjne rejestry i obliczenia. Z kolei tokeny stosowane do rejestracji faktów gospodarczych odkryte przez Denise Schmandt-Besserat zapoczątkowały rozwój systemu rachunkowości pracy, a także przyczyniły się do rozwoju pisma. Wydaje się, że powyższe powinno służyć jako wzorzec dla współczesnych ekonomistów. Rola rachunkowości w zarządzaniu gospodarką – czy to w skali mikro, czy w skali makro – została pogłębiona w wyniku upowszechnienia monet. Było to konsekwencją rozwoju imperiów, które zdobywały potrzebne metale, aby je wybijać. Ekonomiści przedstawiają to jako znaczący postęp uwalniający ludzi od barteru. Barter jest dobrym przykładem wmawiania społecznościom postępu, który wprowadza „pieniądz” (jako ideę i koncepcję). Jego podstawą jest nie tyle brak wiedzy, co różne motywacje polityczne. Ostatecznie powstają wyobrażenia niespójne i dalekie od prawdy historycznej i naukowej. Szeroko opisuje te zjawiska David Graeber, ale spójrzmy na tę kwestię, uwzględniając wiedzę o historii rachunkowości. Zauważmy, jaka różnica powstaje w wyniku wprowadzenia tego, co nazywa się pieniądzem monetarnym. Niegdyś praca była przedmiotem rachunkowości, w ramach której wyznaczało się i rejestrowało wynagrodzenia, a więc także i koszty pracy. To umożliwiało szacowanie nakładów na wytwarzanie, a w konsekwencji wyznaczanie rozsądnych cen. Ważne jest, aby dostrzec, że to wartość pracy była miarą stosowaną w rachunkowości, a co najważniejsze – do zainicjowania działalności nie potrzeba było dużego kapitału początkowego, lecz pracowników do kompetentnego wykonywania pracy. To z kolei kreowało wartość. Można powiedzieć, że to właśnie praca tworzyła pieniądze, a konkretnie – stosując właściwy termin prawno-księgowy – należności za pracę. Przejście na system pieniądza monetarnego spowodowało natomiast, że pracownicy dopóty zwiększają liczbę bezrobotnych, dopóki nie pojawi się inwestor z odpowiednią gotówką bądź kredytem i projektem. Zaznaczmy jednak, że powstawanie imperiów, np. Aleksandra Macedońskiego, było zjawiskiem naturalnym, które bezwzględnie wymagało monet jako środka wymiany. Zajmowanie się teorią rachunkowości z uwzględnieniem dorobku innych dyscyplin naukowych, humanistyki oraz procesów rozwoju cywilizacji, spowodowało, że heureza charakteryzująca badaczy stała się oryginalna i owocna, a dzięki temu znacząca. Interdyscyplinarny charakter naukowych dociekań zespołu autorskiego został doceniony w Polsce i za granicą, przede wszystkim na Międzynarodowej Konferencji „Thermodynamics 2.0” w Stanach Zjednoczonych, która wykorzystując uniwersalny charakter termodynamiki, łączy takie dziedziny akademickie jak fizyka, chemia, biologia, ekonomia, socjologia, literatura, a przez to – jak podsumowuje International Association for the Integration of Science and Engineering, pomysłodawca konferencji – wynosi wiedzę na wyższy poziom. Odzwierciedleniem tego „wyższego poziomu” jest także oryginalny dorobek dydaktyczny, m.in. zajęcia SELF (sztuka/ ekonomia/ literatura/ fizyka) realizowane na Wydziale „Artes Liberales” Uniwersytetu Warszawskiego przez Agnieszkę Giszterowicz (autorkę i koordynatorkę zajęć). Wychodząc zatem z silnych przesłanek teoretycznych na styku rachunkowości i innych dyscyplin, autorzy niniejszej monografii dochodzą do ważnych naukowych osiągnięć, takich jak ostateczne zrozumienie abstrakcyjnej, a nie materialnej natury kapitału, co nadal nie jest jasne w ekonomii. Z dociekań wynika, że kapitał jest zdolnością do wykonywania pracy i jako taki musi podlegać zasadom termodynamiki. To stwierdzenie stwarza nowe narzędzia badań zagadnień teorii rachunkowości i ekonomii. W badaniach dotyczących teorii rachunkowości i ekonomii ujawniła się stała ekonomiczna na wzór znanych stałych w fizyce. Umożliwia ona rozwój teorii pomiaru kapitału ludzkiego i godziwych wynagrodzeń. Okresowe przyrosty kapitału w procesach gospodarowania do pewnego stopnia także podlegają tej naturalnej wielkości (ośmioprocentowa stopa zwrotu kapitału w stosunku do aktywów). Uzyskana wiedza konkretyzuje się w stwierdzeniu, że rachunkowość jest nauką naturalną, skoro teoria uwzględnia fundamentalne zasady i naturalne stałe, jak to ma miejsce w naukach fizycznych. Odkryta wielkość stała okazała się także miarą tempa upływu czasu (a = 0,08 [1/rok]), co przyczyniło się do wprowadzenia współczesnej definicji czasu w ziemskim systemie życia (czyli Układzie Słonecznym). Ponadto odkryta kategoria stałej jest niezbędna w wyjaśnianiu fundamentalnych zagadnień ekonomicznych, takich jak teoria zysków, teoria stóp procentowych i teoria stóp dyskontowych. Już te przykłady wskazują, że teksty, które autorzy oferują w niniejszym opracowaniu, są nietypowe i różnią się od tekstów z podręczników i monografii z zakresu rachunkowości. Celem autorów jest poruszenie intelektu czytelników i zachęcenie do spojrzenia na rachunkowość jako samodzielny, istotny i niezbywalny element cywilizacji. W tym podejściu narasta przekonanie, że należałoby wyzbyć się porównań i konfrontacji z ekonomią, która jest dyscypliną stosunkowo niedawno powstałą i istnieje wraz z jej wzlotami i upadkami (zwłaszcza jeśli chodzi o zagadnienie kryzysów gospodarczych), z czym rachunkowość nie ma nic wspólnego. Jak pokażą poszczególne rozdziały monografii, rachunkowość jest zdolna rozwiązywać ekonomiczne problemy poznawcze i decyzyjne według własnej metodologii i tradycji. W ramach opracowania poruszono kilka ważnych tematów – dualizm, historię podwójnego zapisu, termodynamiczną proweniencję kapitału, istotę wynagradzania, kapitał ludzki i intelektualny oraz dyskontowanie – mając świadomość, że na szczegółowe rozwinięcie czeka jeszcze wiele ciekawych zagadnień. Wiadomo, że rola rachunkowości w utrzymywaniu równowagi ekonomicznej podmiotów gospodarujących jest stosunkowo dobrze rozeznana teoretycznie. Ale pytanie, czy teoretycy i systemy rachunkowości mogą zrobić więcej w odniesieniu do całej gospodarki państwowej, a nawet światowej, jest wciąż otwarte. Badania w tym zakresie wymagają jednak poszerzenia perspektyw, analizowania rozwiązań organizacyjnych i ustrojowych, a także doprowadzenia do użytecznej kooperacji rozwiązań z proweniencją socjalistyczną i kapitalistyczną."(...)